Tahminî eksik asır tahtta küsurat padişah: Kanuni Melik Süleyman

Osmanlı İmparatorluğu’nun yeryüzü tafsilatlı müddet tahtta küsurat padişahı Kanuncu Şehriyâr Süleyman Eğlek’ın vefatının üzerinden 456 yıl geçti.

AA muhabirinin kaynaklardan derlediği bilgilere bakarak, babası Osmanlı İmparatorluğu’nun 9’uncu padişahı Zor Şehriyâr Gerçek, annesi Ayşe Hafsa Sultan olan Odalık Süleyman Han, 6 Kasım 1494’te babasının mutasarrıf olduğu Trabzon’üstelik doğdu.

Çocukluk yılları Trabzon’üstelik güzeşte 1. Süleyman, bili, kült, askerlik ve gökçe yazın alanlarında eğitim bilimi ahzetmek amacıyla Topkapı Sarayı’nda mevcut Enderun’a gönderildi.

Saruhan bayrak beyliğine 1513 yılında atanan Hükümdar Süleyman Eğlek, babası 1. Dürüst’in 22 Eylül 1520’da ölümü konusunda İstanbul’a gelerek, 30 Eylül 1520 tarihinde Osmanlı İmparatorluğu’nun padişahı kendisine tahta bundan sonra.

Kaynaklarda düzlük düzlük bilgilere göre, Venedik Elçisi Bartolomeo Contarini, kullanılmamış kara tahta sâdır 1. Süleyman’ı “26 yaşında, ayrıntılı fakat sırım kadar ve büyükler görünüşlü. Boynu az buçuk çok detaylı, yüzü vurgun, burnu kartal gagası kabilinden kıvrık. Silüet kadar bıyığı ve hasis tıpkı sakalı var. Cildi az buçuk kan olsa dahi yüzü az çok iyi. Derisi solgunluğa cereyanlı. Çokbilmiş benzeri hükümdar olduğu söyleniyor ve dizge onun saltanatının kalburüstü olacağını umuyor.” diyerek tanımladı.

İlk seferine gücük bir sürede imdi

Sultan Süleyman Konak, yazboz tahtası çıktıktan sonra evvel seferini, 18 Mayıs 1521’dahi Macaristan Krallığı’nın hakimiyetindeki Belgrad’a yaptı. Belgrad’ı Osmanlı topraklarına katan Melik Süleyman Han, aynı sonraki seferini ise Akdeniz’de hakimiyet bina etmek açısından yetişkin olan Rodos Adası’na düzenledi.

Rodos seferini başarıyla tümler 1. Süleyman, el dönüşünde çocukluk yıllarından beri arkadaşı olan arpalık odabaşı Pargalı İbrahim’i 27 Haziran 1523’te sadrazam kendisine atadı.

Osmanlı İmparatorluğu’nun Akdeniz’deki etkisini tezyit etmek için 1532’da Barbaros Hayreddin Ciddi’yı Armada-yı Humayun’un başına getiren Kanuncu Padişah Süleyman, devlete cebin çıkan isyanları destekleyen Safevilere yönelik Irakeyn Seferi’ni düzenledi. Kere esnasında ilk Tebriz’e peşi sıra Bağdat’a giren 1. Süleyman, seferdeki başarısızlık ve ev süresince çekişmeler cihetiyle Pargalı İbrahim Vakur’yı 15 Mart 1536’dahi ölüm cezası ettirdi.

Osmanlı’nın Akdeniz’deki hakimiyeti güçlendi

Barbaros Hayreddin Vakarlı’nın komutanlığını yaptığı Osmanlı donanması ile Cenevizli Amiral Andrea Doria’nın kumandasındaki Haçlı donanması ortada sabık Preveze Deniz Savaşı, 1536’de zaferle sonuçlandı. Osmanlı İmparatorluğu’nun bu savaştan zaferle çıkması, Akdeniz’deki hakimiyetinin güçlenmesine gravite etti.

1. Hükümdar Süleyman’ın nazik oğlu Şehzade Mustafa, doğu seferindeki babasını Konya Ereğlisi’nde, 6 Teşrinievvel 1553 tarihinde ziyaret etmek istedi. Kanuni Odalık Süleyman, yazboz tahtası dökmek istediğine dayalı söylentiler mevcut oğlu Mustafa’yı kendisinin huzuruna geçmek için girdiği otağda ölüm cezası ettirdi. Padişah Süleyman Eğlek’ın sökel olan oğlu Cihangir da Halep’te seferdeyken 27 Son Teşrin’da memat etti.

Kanuni Melik Süleyman’ın öz yerine Mimar Sinan’a düz yazı ettirdiği Süleymaniye Camii’nin yapımı tahminî 6 yıl sürdü. 7 Haziran 1557’bile yapımı tamamlanan caminin açılışını, 1. Süleyman cuma namazını burada kılarak yaptı.

Fransa Kralı 2’nci Henri, 30 Mabeyin 1557’de, Habsburg’lar ile kısaca 6 sene süren savaş dolayısıyla 1. Süleyman’a mektup yazarak müzaheret istedi.

Turgut Reis Bey ve Piyale Paşa kumandasındaki Osmanlı donanması 1558’da yola çıktı. Bunun konusunda İspanya Kralı 2. Felipe, Osmanlı Devleti’nin elindeki Trablus’u kabul etmek amacıyla Papa 4. Paulus’tan müzaheret dilek etti. İspanyol İmparatorluğu, Venedik Cumhuriyeti, Papalık Devleti, Ceneviz Cumhuriyeti, Savoie Dükalığı ve Malta Şövalyeleri’nden oluşan donanma, 10 Küçük Ay 1560’ta Trablus’a makul yola artık. 7 Mart’ta Cerbe Adası’nı kayran donanmanın, burada kermen nesir ettirmeye başladığı esnada Osmanlı donanması 11 Mayıs’ta Cerbe’ye geldi. Ortalık arasında gerçekleşen bahir muharebesi, Osmanlı İmparatorluğu’nun zaferiyle sonuçlandı.

Hürrem Padişah’ın vefatı

Kanuni Odalık Süleyman’ın hayatını etkileyen tıpkısı ahiret yolculuğu üstelik birbirlerine sevgileri bir nice edebi esere bahis olan eşi Hürrem Sultan’ın 1558’deki vefatı oldu.

Osmanlı Devleti’nin Hükümdarı 1. Süleyman aralarında savaş olan oğulları Şehzade Bayezid ve Şehzade Sevap’in sancak yerlerini Amasya ve Konya’ya taşıdı. Konya Ovası’nda iki cömert beyninde geçen savaşı Şehzade Sevap kazandı.

Yenilgiyle Amasya’ya dönen Şehzade Bayezid, babasının el hazırlıklarını öğrenince Safevilere sığındı. Kanuncu, Bayezid ve oğullarını kabul etmek amacıyla Şah Tahmasb’a gebe miktarda mal ödeyerek Kars Kalesi’ni bıraktı. Şah Tahmasb marifetiyle Osmanlı’dan görevlilere teyit edilen Bayezid ve oğulları, 23 Temmuz 1562’da idam cezası edilip Sivas’ta defnedildi.

Son seferi öncesi Eyüp Padişah Türbesi’nde dua etti

Kanuncu, 1565’teki Malta kuşatmasından hezimetle dönülmesinin ardından Osmanlı Devleti’nin batıdaki dağılmış izlenimini yöneltmek için yıpranmamış ayrımsız askeri harekat kararı aldı.

Bir henüz göremeyeceği İstanbul’dan Eyüp Şehriyâr Türbesi’nde yakarış ederek ayrılan 1. Süleyman, ordusuyla alay malay Zigetvar’a gitti.

Gut (damla hastalığı) hastalığıyla savaşım fail 72 yaşındaki Padişah Süleyman Konak, ordunun başında bizzat bulunduğu 13. seferinde, Zigetvar Kalesi’nin kuşatılmasından tıpkısı bölüm öncesinde, 7 Eylül 1566’birlikte ahiret yolculuğu etti.

Vefatı gizlendi

Kanuni’nin ölümü, seferin gidişatının tehlikeye girmesi ihtimali cihetiyle muamma tutuldu. Abluka boyunca naaşı, tahtın altına gömüldü. Kalenin 42 günce uğraş böylelikle fethedilmesiyle alay malay yazboz tahtası geçecek olan 2’nci Hak’e haber verildi. Osmanlı Devleti’nin yeni padişahı ikinci Sadık’in Belgrad’a gelmesinin ardından Kanuni’nin ölümü resmi namına duyuruldu.

Osmanlı’de tahminî 46 yıl tahtta küsurat halife, kılınan cenaze namazının ardından Süleymaniye Camii’nin içerisinde meydan kayran türbeye defnedildi.

Osmanlı Devleti’nin en uzun müddet fariza eden ve arz haddinden fazla sefere çıkan padişahı namına kaynaklarda yer düz Kanuni, Batı’üstelik “Şanlı Süleyman” ve “Şişman Türk” olarak anılıyordu.

Kanuni dönemindeki gelişmeler

Kanuni, padişahlığı süresince 6 milyon 557 bin kilometre olan Osmanlı Devleti toprağını 14 milyon 983 bin kilometreye çıkardı.

Kendisinden önceki hüküm sürmüş 9 padişahın kararlarını toplayan 1. Süleyman, yegâne bire bir kanunname yayımladı. Bazı kaynaklara göre, Odalık Süleyman Konak’ın “Kanuni” yerine anılmasının nedeni adına kanunlara sınırlanmış olması ve titizlikle izlem etmesi gösteriliyor.

Babası Ağır Padişah Essah tarafından yapımına başlanan 1. Haklı Külliyesi’nin yapımını tamamlatan Kanuni, oğlu Mehmed amacıyla Şehzadebaşı Camii’ni mensur ettirdi. Kızı Mihrimah Melik üzere Üsküdar’daki Mihrimah Sultan Camii’ni yaptıran 1. Süleyman, hastalığı zımnında emrihak eden oğlu Cihangir amacıyla de Cihangir Camii’ni yaptırdı.

İstanbul’daki akarsu ihtiyacının artması zımnında akarsu tesislerini yenileyerek, kırkçeşme akarsu sistemini kurduran Kanuncu, ordunun sefere çıkarken geçmesi üzere Büyükçekmece’da kâin köprüyü da Mimar Sinan’a nesir ettirdi.

İstanbul’a bir nice eser bırakan Kanuncu, antrparantez Osmanlı toprakları üzerinde çokça sayıda mimarlık yapıya imza attı.

Kanuni, tıpkısı zamanda savaş ganimeti olarak getirdiği eserlerle, Osmanlı’nın kütüphane kültüründe etkili olmasıyla dahi bilinmekteydi.

Sultan Süleyman’ın döneminde, Osmanlı’üstelik eğitimde yenilik sürecine gidildi. Medreselerdeki eğitim iki aşamaya ayrıldı. Bu kapsamda, Maltalık-ı Seman medreselerinde ahbaplık, ilahiyat ve literatür dallarında, Süleymaniye medreselerinde ise aritmetik ve tababet alanlarında eğitim verildi.

Edebi eserleriyle yöre planda

Padişahların içre şair kimliğiyle civar plana sâdır ve “Muhibbi” mahlasını kullanan Kanuni’nin divanında 2 bin 779 gazel bulunuyor. Kanuni antrparantez tarihte, arz çok gazel kaleme almış yaşama namına da biliniyor.

Share: